Τις παρελάσεις στα σχολεία της Ελλάδας τις θέσπισε ο δικτάτορας Μεταξάς, αλλά ποτέ δεν πίστευα ότι αυτό είναι επιχείρημα αρκετό για να μας πείσει για την αχρηστία τους. Το πρόβλημα δεν έγκειται ούτε στο ότι τις επέβαλλε ένας φασίστας, ούτε στις "χαμένες ώρες διδασκαλίας". Νομίζω ότι είναι θέμα συμβολισμού. Γιατί η παρέλαση ως εκδήλωση είναι σύμβολο της ομοιομορφίας, της μιλιταριστικής πειθαρχίας και, τελικά, του ίδιου του φασισμού.
Το βάδισμα σε συγκεκριμένο σχηματισμό και με συγκεκριμένο βήμα και απολύτως ενορχηστρωμένες κινήσεις συνδέεται με τις ανάγκες στρατών σε εποχές που οι μετακινήσεις στρατευμάτων γίνονταν με τα πόδια. Τότε ήταν πολύ σημαντικό να κινούνται με απόλυτα ελεγχόμενο και συγκεκριμένο τρόπο, γιατί η διατήρηση του σχηματισμού τους καθόριζε εν πολλοίς την έκβαση της μάχης. Χωρίς απόλυτα ενορχηστρωμένη κίνηση, η Μακεδονική Φάλαγγα δεν θα μπορούσε να σχηματιστεί.
Έκτοτε, η φύση του πολέμου άλλαξε τελείως, αλλά οι στρατιωτικές παρελάσεις διατηρήθηκαν κυρίως για εθιμοτυπικούς σκοπούς. Οι χώρες χρησιμοποιούσαν την εκπαίδευση σε παρελάσεις και ενορχηστρωμένες κινήσεις για να επιβάλλουν την πειθαρχία στους στρατιώτες και να δείξουν την ισχύ τους σε παρελάσεις-παραστάσεις.
Όσον αφορά στην πειθαρχία, πες, πάει στο διάολο. Στον πόλεμο, όπου κάθε στρατηγική απόφαση είναι απόφαση ζωής και θανάτου, δεν υπάρχει δημοκρατία, και η πειθαρχία είναι απαραίτητη ώστε οι αποφάσεις των ηγετών να γίνονται πράξεις από τους στρατιώτες. Ο περιορισμός των κινήσεων των στρατιωτών μ' αυτή την πειθαρχία έχει να κάνει: Οι στρατιώτες κινούνται σαν όργανα χωρίς ελεύθερη βούληση, σαν καλορυθμισμένα ρομπότ, σαν μια ενιαία, φονική μηχανή. Έτσι πρέπει να είναι στον πόλεμο.
Και, πράγματι, τα παλιά τα χρόνια που οι στρατοί ήταν που προστάτευαν τα συμφέροντα των χωρών, οι (πολύ πιο αμόρφωτοι, πολύ λιγότερο ελεύθεροι) λαοί απολάμβαναν να βλέπουν τα τανκς να παρελαύνουν, τα τζετ να πετούν χαμηλά. Ένιωθαν πιο ασφαλείς έτσι.
Όπως καταλαβαίνετε, όμως, η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε πόλεμο, τα παιδάκια δεν χρειάζεται να κινούνται σαν ενιαία φονική μηχανή, οι μαθητές δεν είναι στρατιώτες και τα σχολεία είναι χώροι όπου πρέπει να αναπτύσσουν την ελεύθερη βούλησή τους, και όχι να υπακούν σε μια απομίμηση στρατόκαυλης πειθαρχίας. Παρ' όλα αυτά, δυο φορές το χρόνο παιδιά και δάσκαλοι πετάνε το χρόνο τους περπατώντας γύρω γύρω στο προαύλιο και σφυρίζοντας (αντίστοιχα).
Είναι ένα θέμα που πάντα με ενοχλούσε, τόσο αισθητικά όσο και ιδεολογικά. Το μόνο πράγμα που βρίσκω πιο διαβρωτικό και γελοίο από τις παρελάσεις στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, είναι η διδασκαλία των θρησκευτικών. Γιατί εξακολουθούν να γιορτάζουν μ' αυτό τον τρόπο στα σχολεία; Έλα ντε. Συζητώντας το έχω ακούσει ακόμα και το αμίμητο: "Η παρέλαση γίνεται για να τιμήσουμε τους προπαππούδες μας που πολεμήσανε το '40".
Οι προπαππούδες, άραγε, θα συμφωνούσαν; Μήπως θα τους τιμούσαμε περισσότερο διαβάζοντας, μαθαίνοντας, δουλεύοντας, παίζοντας, ζώντας, εκμεταλλευόμενοι στο έπακρο, μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο την ελευθερία που μας κληροδότησαν, αντί να περπατάμε σαν ρομποτάκια σε δρόμους γεμάτους λακούβες, ντυμένοι ομοιόμορφα;
Μήπως;
ΥΓ. Στρατιωτικές παρελάσεις με την παραδοσιακή μορφή, με τα στρατά στους δρόμους, διατηρούν πλέον χώρες "κολλημένες" όπως η Ελλάδα και η Τουρκία, η Γαλλία, που διατηρεί την παρέλαση της 14ης Ιουλίου για ιστορικούς λόγους (γίνεται ανελιπώς από το 1880) και φασιστικά ή ανελεύθερα καθεστώτα που θέλουν να δείξουν την "ισχύ" τους σε έναν κόσμο όπου η δύναμη πλέον μετριέται εντελώς διαφορετικά. Πάρτε μια ιδέα από τις παρελάσεις του Κινεζικού Στρατού. Έχουν τη φρικιαστική γοητεία του τσίρκου.
