Κανείς δεν μπορεί να το αρνηθεί: Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα έγινε παγκόσμιο σύμβολο, έγινε θρύλος, κυρίως επειδή ήταν όμορφος. Γιατί κανείς δεν έκανε αφίσα τον Καμίλο Σιενφουέγος, που κι αυτός Κομαντάντε απ' το θρυλικό βαρκάκι Γκράνμα ήτανε, κι έδωσε και τη ζωή του για την επανάσταση, αλλά ήταν σαν ανάποδο γαμώτο, καθόλου φωτογενής.
Ο Τσε, λοιπόν, αυτός ο ασθενικός γιατρός με την καρδιά λιονταριού, με το τσουρούτικο το μούσι και τα μπιρμπιλωτά τα μάτια, με το πούρο στο στόμα και το χαμόγελο του σκανταλιάρη μπέμπη, ήταν το ιδανικό πακέτο για τη νεολαία που φλεγόταν με πόθο για ιδανικά και αλήθεια, δηλαδή για κάθε νεολαία.
Στην Κούβα πολέμησε για την ελευθερία από τη χούντα του Μπατίστα, έναν αντικειμενικά καλό και δίκαιο αγώνα, άλλο αν μετά ο Κάστρο στρογγυλοκάθισε στην καρέκλα, ερωτεύτηκε την εξουσία, κι έμεινε. Μετά προσπάθησε να κάνει τον πολιτικό και μετά να εξάγει την επανάσταση στην Αφρική, μα δεν ήταν ανάγκη. Ο Κόρντα είχε πάρει τη φωτογραφία, κι αυτό αρκούσε.
Το μάρκετινγκ, η διαφήμιση, τα media όλα στοχεύουν σε μια συγκεκριμένη περιοχή του θυμικού του ανθρώπινου μυαλού, και ακριβώς στην ίδια περιοχή χώθηκε και ο Γκεβάρα -ή τουλάχιστον η "εικόνα" του Γκεβάρα.
Ποτέ δεν τον αποδέχτηκα ως ήρωα, κυρίως επειδή σκότωσε ανθρώπους, κι αυτό είναι κάτι που με απωθεί ως ιδέα. Το δικό μου θυμικό προτιμούσε τύπους σαν τον Γκάντι, που του έλεγαν οι Άγγλοι "δεν φεύγουμε" κι αυτός τους έλεγε "ε, κι εγώ δεν θα φάω". Ο Γκεβάρα θα του την κάρφωνε τη σφαίρα του Άγγλου, σίγουρο αυτό, και μετά θα άναβε κι ένα πούρο και θα έδειχνε και όμορφος. Μπορεί να ήταν και πιο αποτελεσματικός έτσι. Αλλά εμένα πιο γοητευτική μου φαινόταν πάντα η μορφή του Γκάντι, κυρίως γιατί θύμιζε περισσότερο το δειλό παιδάκι που δε μιλάει σε κανένα στο σχολείο, παρά τον δημοφιλή καλόκαρδο νταή. Τον θαύμαζα τον δεύτερο, αλλά ταυτιζόμουν ευκολότερα με τον πρώτο.
Το γιατί η μορφή του έγινε σύμβολο, βέβαια, δεν έχει πολύ μεγάλη σχέση με το τι έκανε. Δεν τόσο είναι σύμβολο του κομμουνισμού, ή της Αριστεράς. Είναι σύμβολο της πίστης. Του να πιστεύεις σε κάτι με όλο σου το είναι, να είσαι πρόθυμος να πάρεις τα όπλα και να κινδυνεύσεις για να το κατακτήσεις και, κυρίως, να δείχνεις όμορφος καθώς το κάνεις. Οι περισσότεροι από αυτούς που τον είχαν αφίσα στο δωμάτιό τους (το κάνουν ακόμα αυτό τα πιτσιρίκια;) σήμερα το πολύ να πολεμήσουν για μια θέση πάρκιν ή για μια ξαπλώστρα στην παραλία με τις πολλές γκόμενες. Αν και είναι πολύ εύκολο να τους κοροϊδέψεις, να τους πεις "αυτός, ρε, ξεποδαριαζόταν στη Σιέρρα Μαέστρα για την ελευθερία, εσύ τι κάνεις στη ζωή σου;" αλλά είναι άδικο, γιατί ο Τάκης και ο Μήτσος εκεί έξω δεν χρειάζεται να πολεμήσουν ούτε στη Σιέρρα Μαέστρα ούτε στον Ταύγετο. Ο κόσμος (μας) δεν χρειάζεται κανένα γοητευτικό μουσάτο ήρωα να πάρει τα όπλα για να κατακτήσει οτιδήποτε. Γι' αυτό πρέπει να ευχαριστούμε όλους όσοι πολέμησαν τα παλιά τα χρόνια, αλλά δεν πρέπει να νιώθουμε τύψεις. Ο κόσμος μας σήμερα είναι πολύ διαφορετικός από τον κόσμο τότε. Χαώδης είναι η διαφορά.
Σήμερα ξέρουμε τόσο πολύ περισσότερα, έχουμε τόσο περισσότερες ελευθερίες, τόσες περισσότερες δυνατότητες χάρη στην τεχνολογία και τα λεφτά (ω ναι, και πολύ περισσότερα λεφτά), που πλέον δεν τους χρειαζόμαστε τους ήρωες. Είναι ξεπερασμένοι. "Ήρωας" σήμερα είναι ο ποδηλάτης που παθαίνει καρκίνο, γίνεται καλά, τιγκάρει στην ντόπα και γίνεται διάσημος για τα κίτρινα βραχιολάκια του. Έχουμε τόση πρόσβαση στις ζωές των άλλων, δε, που κανείς δεν πρόκειται να καταγραφεί στην αιωνιότητα μονοδιάστατος, ως ένα πορτρέτο.
Σήμερα ένας Γκεβάρα θα ήταν καλεσμένος στην Όπρα, θα του απένειμαν το κλειδί της Πόλης των Αθηνών, θα διαβάζαμε τα πάντα για τη ζωή του στα κουτσομπολίστικα sites, θα τον καλούσαν στο Νταβός, θα ήταν επίτιμος προσκεκλημένος στα MTV Music Awards, θα ήταν φίλος του Μπόνο.
Όχι, ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα ήταν προϊόν της εποχής του. Σήμερα δεν μπορεί να υπάρξει κανένας τέτοιος, κι αυτό είναι καλό. Γιατί η εποχή του καλό θα είναι να μην ξανάρθει ποτέ πια.
