Το 1993, δύο 10χρονα παιδάκια απήγαγαν τον τρίχρονο Τζέιμς Μπάλγκερ από ένα πολυσύχναστο εμπορικό κέντρο στο Μέρσεϊσαϊντ της Αγγλίας, τον κακοποίησαν και στη συνέχεια τον δολοφόνησαν.

Τον Απρίλιο του 1999, ένας άγνωστος παρανοϊκός άρχισε να βάζει βόμβες σε διάφορα σημεία του Λονδίνου, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τρεις άνθρωποι.

Στις 7 Ιουλίου του 2005, τέσσερις καμικάζι αυτοκτονίας ανατίναξαν τα εκρηκτικά με τα οποία ήταν ζωσμένοι μέσα σε μέσα μεταφοράς του Λονδίνου, και σκότωσαν 55 ανθρώπους.

Όλες αυτές οι υποθέσεις έλαβαν χώρα στην Αγγλία, μια χώρα όπου ο μέσος πολίτης συλλαμβάνεται από μια κάμερα περίπου 300 φορές τη μέρα.

Και στις τρεις περιπτώσεις, η αστυνομία βρήκε την ταυτότητα του δολοφόνου γρήγορα και χωρίς καμία αμφιβολία.

Γιατί οι κάμερες τα είχαν δει όλα.  

Φυσικά, οι υπερασπιστές της δημοκρατίας και της ελευθερίας τις κάμερες τις μισούν. Τις σιχαίνονται. Πρόκειται για ένα γενικότερο κύμα αντίδρασης, μάλιστα, που αντιδρά έντονα σε ένα σωρό φαινόμενα, από τις κάμερες στους δρόμους μέχρι τις κρυφές κάμερες στις εκπομπές της τηλεόρασης και τις υποκλοπές. Τα εντάσσουν όλα σε μια σκοτεινή συνομωσία «για να μας παρακολουθούνε».

Αν και η παλαιολιθική αριστερίζουσα υστερία με την οποία αντιμετωπίζονται αυτά τα φαινόμενα είναι γραφική, ωστόσο θέτει ένα θέμα ουσιαστικό, έστω και κατά λάθος. Η τεχνολογία αλλάζει εντελώς την ιδέα της «ιδιωτικής ζωής» όπως την ξέραμε, και αυτό πρέπει κάποτε να τεθεί σε ρεαλιστική βάση. Το πρόβλημα, όπως συνήθως, είναι η αυθόρμητη αντίδραση σε κάθε αλλαγή. Πολύς κόσμος, ειδικά οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν σε κάθε τι νέο, και γι' αυτό αντιδρούν, και όσο μεγαλύτερη η αλλαγή, τόσο μεγαλύτερη η αντίδραση. Στο θέμα της «ιδιωτικής ζωής», η μεγάλη αλλαγή προέρχεται, φυσικά, από τις τεχνολογικές ανακαλύψεις, και η αλλαγή είναι ότι στην ουσία η «ιδιωτική ζωή» παύει να υπάρχει.

Η τεχνολογία, βλέπετε, μας έχει δώσει το Google Earth, με το οποίο μπορούμε να δούμε το σπίτι μας, το Λευκό Οίκο, το Ολυμπιακό Στάδιο ή τον Πύργο του ¶ιφελ από το διάστημα. Με την ίδια τεχνολογία «κάποιοι» μπορούν να δουν το κεφαλάκι σας να περπατάει στους δρόμους της Αθήνας, και να μπαίνει σε ένα sex shop, ας πούμε. Την ίδια στιγμή οι κάμερες στη γωνία βγάζουν μια ακόμα πιο καθαρή φωτογραφία της φάτσας σας καθώς βγαίνετε με την καφετιά σακούλα, και μπορεί να δει τους δονητές από το άνοιγμα της σακούλας, ενώ «κάποιοι άλλοι» καταγράφουν και ακούν το τηλεφώνημά σας στον Χιλμπέρτο, τον Κουβανό επιβήτορα, με το οποίο επιβεβαιώνετε το βραδινό σας ραντεβού.

Είναι αναφαίρετο δικαίωμά σας να κάνετε ότι θέλετε όσο θέλετε με τον Χιλμπέρτο, φυσικά, αυτό δεν το αμφισβητεί κανείς. Το πρόβλημα είναι ότι ο περισσότερος κόσμος θεωρεί πως είναι επίσης δικαίωμά του αυτά που κάνει με τον Χιλμπέρτο να μην τα μάθει κανείς άλλος, ποτέ. Αυτό δεν είναι δικαίωμα. Είναι συνήθεια. Επειδή μέχρι πρόσφατα ήταν πολύ εύκολο να εξαφανιστείς και δεν υπήρχε η τεχνολογία για να μάθει κάποιος τι κάνεις, πολύς κόσμος πιστεύει πως αυτό είναι αναφαίρετο κεκτημένο, και δεν επιτρέπεται να αλλάξει ποτέ.

Είναι αλήθεια πως ναι, έχεις το δικαίωμα να μην σε κοιτάζει κανείς όταν θέλεις να είσαι μόνος σου. Αλλά, μοιραία, θα υπάρξουν στιγμές στη ζωή που δεν θα είσαι μόνος σου. Πολύς κόσμος πιστεύει ότι και τότε είναι δικαίωμά του να μην τον κοιτάζει κανείς. Αυτό όμως δεν ισχύει.

Αν το σκεφτούμε λίγο ρεαλιστικά, στην πραγματικότητα η μόνη περίπτωση που κάποιος δεν θέλει να βλέπουν ή να ακούν τι κάνει είναι όταν κάνει κάτι που σε κάποιο -οποιοδήποτε- επίπεδο είναι παράνομο, ανήθικο ή λάθος. Όταν απατά τη γκόμενά του, ας πούμε, ή όταν τρέχει με 250 στην Αττική οδό, ή όταν κανονίζει μια μίζα, ή όταν παίρνει από το χεράκι ένα τρίχρονο παιδί και το οδηγεί στο θάνατό του. Εσείς που με τα σκούρα σας γυαλιά πήγατε να πάρετε δονητές για το κολασμένο βράδυ με το Χιλμπέρτο φορούσατε τα σκούρα σας γυαλιά και θέλατε να μην σας δει κανένας επειδή στην πραγματικότητα είστε παντρεμένος με τρία παιδιά. Αλλιώς θα σας ένοιαζε να σας δουν; Ποιον νοιάζει αν τον κοιτάζουν όταν πίνει τον καφέ του, ή όταν σκαλίζει τη μύτη του, όταν ψωνίζει φράουλες ή όταν ξύνει τα αρχίδια του; Και, από την άλλη, ποιος νομίζετε ότι θα καταναλώσει εργατοώρες για να κοιτάζει εσάς να ψωνίζετε φράουλες ή να ξύνετε τα αρχίδια σας; Αν όμως η κάμερα είναι εκεί, και περάσει από μπροστά ο 10χρονος με το παιδάκι στο χέρι, κάποιος πρέπει να το δει. Κι αν εσείς οδηγείτε σαν παλαβός προσπερνώντας από δεξιά και κάνοντας σφήνες επειδή έχετε να γαμήσετε δέκα χρόνια, κάποιος πρέπει να το δει επίσης. Η τεχνολογία τώρα υπάρχει, και μπορεί να σώσει ζωές, και να κλείσει στη φυλακή ανθρώπους επικίνδυνους, αλλά πολλοί αντιδρούν γιατί, στην ουσία, δεν θέλουν να τους δει κανείς να ξύνουν τα αρχίδια τους. Σύμφωνοι, κανείς δεν αμφιβάλλει ότι πρέπει να υπάρχουν ελεγκτικοί μηχανισμοί για να επιβάλλεται η νόμιμη χρήση της τεχνολογίας (υπάρχουν: Η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών ακριβώς αυτό θα έπρεπε να κάνουν, για να είναι χρήσιμες). Και σύμφωνοι, κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει το δικαίωμά σας να πάτε όπου θέλετε με τον Χιλμπέρτο, ίσα ίσα που πρέπει να το κάνετε ανοιχτά, με περηφάνια. Το δικαίωμα για το οποίο πρέπει να αγωνιστείτε δεν είναι να μην σας βλέπει η κάμερα -είναι το δικαίωμά σας να μην φοράτε γυαλιά ηλίου και η σακούλα με τους δονητές να είναι διάφανη.

Αν τώρα το πρόβλημά σας είναι η έκπληξη, το ότι νιώθετε εξαπατημένοι από τις εταιρίες κι από τις κυβερνήσεις, αν πιστεύετε ότι υπήρχε κάποιο άγραφο συμβόλαιο που σας εξασφάλιζε την απόλυτη ασφάλεια, την τέλεια ανωνυμία για πάντα και παντού, επιτρέψτε μου να σας ανακουφίσω λέγοντας το εξής: Όλες οι τηλεφωνικές συνομιλίες, όλα τα email σας, όλες οι συναλλαγές σας, κάθε κίνηση που κάνετε οπουδήποτε έξω απ' το σπίτι σας, μπορεί να καταγραφούν. Όλες. Παντού. Μπορεί και όχι (δηλαδή, κατά 99% όχι γιατί πιθανότατα δεν είστε αρκετά ενδιαφέροντες για να σας παρακολουθεί κάποιος), αλλά μπορεί και ναι, οπότε έχετέ το αυτό στο μυαλό σας. Τίποτα δεν είναι απολύτως ασφαλές, ποτέ, και δεν θα μπορούσε να είναι, από την στιγμή που ανακαλύφθηκαν τα CCD τσιπάκια και τα ασύρματα κυψελωτά δίκτυα. Νιώθετε καλύτερα τώρα; Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι θα συνεχίσετε να λειτουργείτε ακριβώς όπως πριν, χωρίς καμία απολύτως αλλαγή στη ζωή σας. Απλά την επόμενη φορά που ο Ευαγγελάτος θα δείξει στην εκπομπή του πράγματα που τα γνωρίζει και ο μέσος 12χρονος που ξέρει από Ίντερνετ, δεν θα «πέσετε από τα σύννεφα».

Και μια και μιλάμε για τηλεόραση, επειδή πρόκειται ακριβώς για το μέσο που βασίζεται στην εικόνα, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι μοιραία θα γίνει ο φορέας αυτής της αλλαγής. Γιατί η εικόνα είναι πανίσχυρη. Οι άνθρωποι τα μάτια τους πιστεύουν. Στην Αγγλία θεωρούσαν ότι ένας επικίνδυνος παιδόφιλος είχε απαγάγει τον 3χρονο Τζέιμς μέχρι που, λίγες μέρες μετά, το βίντεο έδειξε τη συγκλονιστική, αδιάψευστη αλήθεια. Η δύναμη της εικόνας είναι τεράστια, και τώρα η τεχνολογία μας επιτρέπει να τη χρησιμοποιήσουμε με τρόπους που μέχρι πρόσφατα ήταν αδιανόητοι. Ομολογώ ότι δεν μπορώ να καταλάβω ακριβώς γιατί μια κρυφή κάμερα πρέπει να είναι παράνομη. Όπως έχουν αποδείξει τόσα ριάλιτι, κανείς δεν πρόκειται να συμπεριφερθεί αυθόρμητα και με ειλικρίνεια αν ξέρει ότι τον κοιτάζουν οι κάμερες. Έτσι, ο μόνος τρόπος να αποκαλυφθεί κάτι παράνομο ή ανήθικο στην τηλεόραση είναι με την κρυφή βιντεοσκόπηση του εγκλήματος. Κι όμως, η καταγραφή ενός διεφθαρμένου εφοριακού πάνω στο έγκλημα από έναν αδιάψευστο μάρτυρα καταδικάζεται ως ανήθικη, επειδή έγινε κρυφά. Αυτή η θέση δεν είναι μια επίθεση κατά των «τηλεδικείων» -είναι μια επίθεση κατά της τηλεόρασης ως μέσο. Προφανώς κάποιοι δεν θεωρούν αποδεκτό να δείχνουν οι τηλεοπτικές κάμερες τα νέα -είναι μόνο αποδεκτό να τα γράφουν οι εφημερίδες την επόμενη.

Στις 17 Νοεμβρίου του 2006, όμως, τρεις μπάτσοι με πολιτικά έλιωσαν στο ξύλο έναν κύπριο φοιτητή που έτυχε να βρίσκεται στο δρόμο, στη Θεσσαλονίκη. Που το είδες; Που το άκουσες; Πώς το έμαθες, και εξαγριώθηκες, και η δημοκρατικές σου ευαισθησίες πήραν φωτιά;

Επειδή μια κάμερα ήταν εκεί.