1.
Στο βιβλίο αυτό, όλοι οι χαρακτήρες είναι διανοητικά καθυστερημένοι. Ο «πρωταγωνιστής» Ρόμπερτ Λάνγκτον είναι ένας κουτεντές που ένας Θεός ξέρει πώς έγινε καθηγητής πανεπιστημίου. Το μόνο που κάνει κατά τη διάρκεια της πλοκής είναι να πηγαίνει όπου του λένε ακολουθώντας άλλους, να λέει διαρκώς μαλακίες, και πάντα να κάνει τον έκπληκτο και το σκεπτικιστή όταν του μιλάνε, λέγοντας πράγματα όπως "μα αυτό είναι μύθος!" παρόλο που σε όλες, μα όλες, τις περιπτώσεις κάνει λάθος κι αυτό αποδεικνύεται στην αμέσως επόμενη σκηνή. Κάπου στη μέση του βιβλίου αναρωτιέσαι πώς έχει αντέξει αυτός ο βλαξ να μείνει ζωντανός μέχρι εδώ, πώς έμαθε κολύμπι και ανάγνωση, και πώς μπορεί και θυμάται να εισπνέει και να εκπνέει.
Ο κακός της υπόθεσης είναι ένας αφασικός σχιζοφρενής μποντιμπιλνταράς με τατουάζ που, αν και έχει άπειρα λεφτά και τρομερό κορμί και κάποτε ζούσε και στην Ελλάδα, επέλεξε για τις ανάγκες του βιβλίου να αρχίσει να πιστεύει στη μαγεία, να κάνει ακατανόητες μυστικιστικές μπούρδες, να περιφέρεται από το ένα μέρος στο άλλο χωρίς λόγο με περούκα και μακιγιάζ ή χωρίς, να κόψει τα αρχίδια του και να περνά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας χαζεύοντας τον εαυτό του γυμνό στον καθρέφτη. Δέν είναι τυχαίο το ότι τον λένε "Μαλάκ". Είναι ουσιαστικά ακριβώς ο ίδιος φαλακρός και πανίσχυρος βλάκας που έκανε τον κακό και στον «Κώδικα Ντα Βίντσι», μόνο που εκεί ήταν αλμπίνος, ενώ εδώ είναι γεμάτος τατουάζ — καταλαβαίνεις, μεγάλη διαφορά. Προφανώς έχει ένα θέμα με το φαλακρό κεφάλι ο συγγραφέας, πρέπει να το θεωρεί σύμβολο μεγάλου κακού. Υποθέτω θα πρέπει να αποφεύγει τα αβγά.
Η γυναίκα της υπόθεσης είναι 50 ετών, πανέμορφη κληρονόμος δισεκατομμυριούχος ανύπαντρη μορφωμένη επιστήμονας που περνά όλες τις μέρες της σε ένα σκοτεινό εργαστήριο μελετώντας μια επιστήμη που δεν υπάρχει.
Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να κάνω κάποιο σχόλιο.
Οι υπόλοιποι χαρακτήρες είναι καρικατούρες βγαλμένες από ταινίες: ο μαύρος που βοηθάει τον ήρωα χωρίς από πουθενά να εξηγούνται τα κίνητρά του ή γιατί υπάρχει (Σάμιουελ Τζάκσον, «Die Hard 3» ας πούμε), η Γιαπωνέζα νάνος διευθύντρια της CIA που δεν ξέρει ούτε η ίδια αν είναι καλή ή κακή και πώς βρέθηκε σ' αυτό το βιβλίο από τους «Incredibles», και κάτι άλλοι που ομολογώ με ανακούφιση ότι τους ξέχασα ήδη. Α: Φυσικά κάπου υπάρχει κι ένας τυφλός γέρος που ξέρει πολλά.
Το πρόβλημα είναι ότι οι χαρακτήρες σε γενικές γραμμές είναι σημαντικό πράγμα σε ένα βιβλίο. Κι ας είναι επίπεδοι και μονοδιάστατοι, αυτό δεν πειράζει, πρέπει όμως να έχουν έστω κι ένα ίχνος αξιοπιστίας ως ανθρώπινα όντα, να σου θυμίζουν κάτι το υπαρκτό, να μπορείς να φανταστείς ότι μπορεί και να υπάρχουν δυνητικά στον πραγματικό κόσμο. Μου φαίνεται πιο πιστευτό να υπάρχει εκεί έξω ζωντανός ο Σούπερμαν, ο Μπάτμαν, ο Ντον Ντρέιπερ και ο Γκοτζίλα, παρά ο αφασικός τενεκές Ρόμπερτ Λάνγκντον.
Κι αυτή είναι μόνο η αρχή των προβλημάτων. Γιατί πέρα από τους τραγελαφικούς χαρακτήρες, το ίδιο το κείμενο που περιγράφει την πλοκή είναι σα γραμμένο από δυσλεκτικό μαθητή του γυμνασίου, που 'χει μείνει και καμια δύο τάξεις.
Ακούγεται υπερβολικό αυτό που γράφω, και σίγουρα σου φαίνομαι ξερόλας και κομπλέξας και "άντε γράψε εσύ καλύτερο, μαλάκα", αλλά κατάλαβέ με, αναγκάστηκα να το διαβάσω όλο αυτό το πράγμα την περασμένη εβδομάδα, ματώσαν τα ματάκια μου. Άκουσέ με.
2.
Δεν ξέρω αν φταίει το ότι του αρέσει να κρέμεται ανάποδα, αλλά ο τύπος δεν ξέρει να γράφει την αγγλική τη γλώσσα. Τον φαντάζομαι, σκυμμένο πάνω από το πληκτρολόγιο, να πατάει ένα ένα τα πλήκτρα (μόνο με τους δείκτες), ανοιγοκλείνοντας τα χειλάκια του προφέροντας τις λέξεις όπως κάνουν οι γριές όταν βλέπουν ταινίες με υπότιτλους. "Και τότε, άνηξε τιν πώρτα, και το ήδε", τον φαντάζομαι να γράφει. Τέλος κεφαλαίου.
Α, υπάρχει και το θέμα των italics.
Από την πρώτη κιόλας σελίδα το κείμενο σου σπάει τα νεύρα κι αναρωτιέσαι γιατί, και συνειδητοποιείς γρήγορα πως φταίει η διαρκής χρήση των italics από το συγγραφέα. Τα χρησιμοποιεί για να περιγράψει τι σκέφτεται ο κάθε χαρακτήρας κάθε φορά που κάτι γίνεται (γιατί προφανώς δεν μπορούμε να διανοηθούμε από μόνοι μας ότι αυτοί οι βλακέντιοι μπορούν στα κεφάλια τους να γεννήσουν σκέψεις), και είναι απίστευτα ενοχλητικό. Σου καταστρέφει τη ροή της ανάγνωσης, σα μια φωνούλα απρόσκλητη που πετάγεται καθώς προσπαθείς να πας παρακάτω.
Δεν βοηθά και το πως ό,τι σκέφτονται οι χαρακτήρες είναι μαλακία.
3.
Αν είχε ένα καλό ο Κώδικας Ντα Βίντσι, ήταν το ότι σου ανάφερε ιστορικές πληροφορίες οι οποίες σε έκαναν να σκέφτεσαι λίγο το θέμα, "βρε μπας και έγιναν έτσι τα πράγματα" να αναρωτιέσαι. Εκεί όμως ασχολήθηκε με την Ιστορία, πράγματα που έχουνε γίνει και καταγραφεί από άλλους και εξυπνότερους, που μπαίνεις σε μια Wikipedia και τα διαβάζεις. Εδώ ο συγγραφέας επέλεξε να ασχοληθεί με την επιστήμη, και μάλιστα με μια επιστήμη που δεν υπάρχει, και η οποία υποτίθεται "ξεκλειδώνει τα χαμένα μυστικιστικά μυστικά του παρελθόντος" και "θα μετατρέψει τον άνθρωπο σε Θεό". Για να γίνει αυτό, αρκεί μια κυριούλα να δουλεύει μόνη της σε ένα εργαστήριο που είναι κρυμμένο σε μια τεράστια αίθουσα χωρίς φώτα μοναχή της (ποτέ δεν μαθαίνουμε γιατί δεν έχει φώτα εκεί μέσα). Οι αρλούμπες που γράφει ο τύπος είναι αποτέλεσμα του ότι δεν είχε πράματα να βρει στη Wikipedia να αντιγράψει, και γι' αυτό έπρεπε να επινοήσει κάτι επιστημονικοφανές, οπότε κλάφτα Χαράλαμπε, είναι σα να βάζεις τον Κατέλη να λύσει δευτεροβάθμια εξίσωση.
Ακόμα και στα πράγματα που μπορεί να ψάξει στη Wikipedia, όμως, σαλάτα τα κάνει: Ο κακός Μαλάκ, την περίοδο που ζούσε στην Ποσειδωνία της Σύρου, που έχει θέα στην Αδριατική, ονομαζόταν "Δαρείος Άντρος" -κοινό ελληνικό όνομα, το οποίο λέει σημαίνει "πλούσιος πολεμιστής"- ενώ του άρεσε πολύ να τρώει "arni souvlakia". Παρακάτω, η τρομερά μορφωμένη επιστήμονας οργανώνει ένα πείραμα για να επιβεβαιώσει το γνωστό και καθολικά απορριπτέο μύθο των "21 γραμμαρίων" που υποτίθεται ότι χάνονται από το βάρος του σώματος κατά το θάνατο. Το πείραμα γίνεται μπροστά στα μάτια του επίσης τρομερά μορφωμένου αδερφού της, ο οποίος επίσης δεν το 'χει ξανακούσει το concept, και περιλαμβάνει το θάνατο ενός παππού μέσα σε μια ζυγαριά, για να αποδείξει πως όντως ισχύει (δεν ισχύει) και πως κανένας από τους δυο τους δεν έχει δει την ταινία. Κι ας μην μπω στη διαδικασία των τεχνο-σαχλαμάρων που αραδιάζει, από την ξεκαρδιστική περιγραφή της λειτουργίας του θαύματος που ονομάζεται "μηχανή αναζήτησης στο Ίντερνετ" μέχρι τις αναφορές στο iPhone και το Twitter.
Πράγματα που σε κάνουν να αναρωτιέσαι: Τι έκανε έξι χρόνια που το γραφε το ρημάδι ο τύπος; Γιατί δεν χρησιμοποιούσε το θαύμα των μηχανών αναζήτησης για να βρει μερικές πληροφορίες γι' αυτά που γράφει; Ποιος ξέρει. Είναι δύσκολο να τα προλάβεις όλα όταν πληκτρολογείς με δυο δάχτυλα.
4.
Το τελευταίο κομμάτι για το οποίο θέλω να σου μιλήσω είναι η πλοκή. Υπάρχει ένα χαμένο αντικείμενο στη Ουάσινγκτον, λέει, και ο φαλακρός σφίχτης χωρίς αρχίδια Μαλάκ το ψάχνει, και για να το βρει εξαπατά το τούβλο το Ρόμπερτ Λάνγκτον (σιγά το δύσκολο) για να τον βοηθήσει (σώθηκε). Φυσικά ο Ρόμπερτ Λάνγκτον τα κάνει σκατά, μπλέκονται και η δισεκατομμυριούχα επιστήμων που δουλεύει στα σκοτάδια και η Γιαπωνέζα νάνος διευθύντρια της CIA που μία κάνει την καλή και μία την κακή χωρίς λόγο ή αιτία, και όλοι μαζί ή χωριστά κάνουν ένα τουρ στα τουριστικά αξιοθέατα της Ουάσινγκτον τη νύχτα, τα οποία περιγράφονται τόσο αδέξια, που αν πας δεν θα αναγνωρίσεις τίποτα (έχω πάει), αλλά τέλος πάντων. Η ιστορία είναι όπως και στον "Κώδικα", του στυλ "λογύδριο-μεταφορά σε άλλο μέρος-λογύδριο", κομμένη σε πολλά (134!) μικρά κεφαλαιάκια που τελειώνουν υποτίθεται με αγωνιώδη τρόπο ("και τότε, άνοιξε την πόρτα και το είδε") για να θες να πας παρακάτω. Είναι βαρετή και ακατανόητη, όμως, γεμάτη γελοίους χαρακτήρες που κάνουν πράγματα που δεν έχουν νόημα, τίγκα στα πληκτικά φλασμπακ. Οι όποιες ανατροπές είναι προβλέψιμες, ενώ στο τέλος υπάρχουν περίπου 50 σελίδες εντελώς άχρηστες όπου οι (υποτίθεται εξαντλημένοι απ' την περιπέτεια και τη δράση) ήρωες ξαναλένε ξαναπάλι ακόμα μια φορά τις μπούρδες περί μυστικιστικών δυνάμεων και μυστικών που έχεις ήδη διαβάσει και βαρεθεί -κι εκεί είναι που κατέληξα ως αναγνώστης, ψόφησα εξουθενωμένος. Δεν είναι δυνατό αυτό που μου συμβαίνει, σκέφτηκα.
Βεβαίως το βιβλίο αυτό θα πουλήσει τα κέρατά του. Ελπίζω ο Έλληνας μεταφραστής (ήρωας) και ο επιμελητής να στρώσουν λίγο τις πιο χοντρές μπούρδες για να τις γλιτώσεις αν πέσει στα χέρια σου. Κι αν όλα αυτά εξακολουθούν να σου φαίνονται υπερβολικά και εμπαθή, μάθε πως οι κριτικές παγκοσμίως είναι εξαιρετικά αρνητικές, ενώ ακόμα και οι αναγνώστες το θάβουν: Έχει την πρωτοφανή βαθμολογία 2.5/5 αστεράκια στο Amazon -που δεν είναι καθόλου συνηθισμένη σε τόσο προβεβλημένους τίτλους.
Τα περισσότερα βιβλία εκεί έξω έχουν το κοινό τους. Τα βιβλία της Λένας Μαντά και της Χρύσας Δημουλίδου, ας πούμε, είναι χρήσιμα σε ένα διαφορετικό σύμπαν απ' το δικό μου. Δεν θα τα πρότεινα ποτέ, αλλά για κάποιες αναγνώστριες είναι κατάλληλα, είναι ό,τι πρέπει. Γι' αυτό το συγκεκριμένο βιβλίο, το "Χαμένο Σύμβολο", όμως, δεν υπάρχει κοινό. Αν έχεις οποιαδήποτε στάνταρ αισθητικής και θέλεις να διαβάσεις μια περιπέτεια για να χαλαρώσεις και να γουστάρεις, πάρε "Το Κορίτσι Με Το Τατουάζ", αστυνομικό, ωραίο, και τη συνέχειά του που βγήκε πρόσφατα. Ή πάρε αυτό. Ή αυτό. Ή αυτό. Ή ξαναδιάβασε τον Κώδικα ΝταΒίντσι, αν είναι τόσο μεγάλη ανάγκη. Υπάρχουν άπειρες επιλογές.
Το Χαμένο Σύμβολο μην το διαβάσεις. Είναι Χαμένος Χρόνος. Πίστεψέ με. Ξέρω.
Θυμήσου: Ένα ακόμα χειρότερο βιβλίο
